ویتامین B12 چیست؟
ویتامین B12 (کوبالامین) بزرگ‌ترین و پیچیده‌ترین مولکول ویتامینی است که پیرامون یک اتم مرکزی کبالت ساخته شده است. نه گیاهان و نه جانوران قادر به سنتز آن نیستند؛ تنها برخی باکتری‌ها و آرکی‌ها آن را می‌سازند. سیانوکوبالامین شکل پایداری است که به‌صورت صنعتی با تخمیر باکتریایی تولید میشود و در خوراک و مکمل‌ها به کار میرود.
B12 در بدن به شکل دو کوآنزیم عمل می‌کند: متیل‌کوبالامین که همراه با فولات، متیونین را از هموسیستئین بازسازی می‌کند، و آدنوزیل‌کوبالامین که برای تبدیل متیل‌مالونیل-CoA به سوکسینیل-CoA لازم است؛ گامی کلیدی در متابولیسم پروپیونات و برخی اسیدهای آمینه.
ویتامین B12 در خوراک دام چه نقشی دارد؟
- طیور: از رشد، بازده خوراک، پرآوری و در گله‌های مادر از جوجه‌درآوری و کیفیت جوجه پشتیبانی می‌کند. جیره‌های ذرت-سویا تقریباً فاقد B12 هستند، بنابراین افزودن آن روال استاندارد است.
- خوک: برای رشد و خون‌سازی لازم است؛ جیره خوک‌های مادر برای پشتیبانی از تأمین B12 بچه‌خوک‌ها مکمل‌سازی میشود.
- نشخوارکنندگان: میکروبهای شکمبه در صورتی که جیره کبالت کافی داشته باشد B12 می‌سازند. نشخوارکنندگان برای تأمین انرژی به‌شدت به پروپیونات وابسته‌اند، بنابراین کمبود کبالت به‌سرعت به شکل کمبود B12 با کاهش اشتها، کاهش وزن و کم‌خونی بروز می‌کند. در این دام‌ها راه‌حل رایج، افزودن کبالت به پریمیکس معدنی است.
- گوساله‌ها، ماهی و حیوانات خانگی: B12 جیره از طریق جایگزین‌های شیر و خوراک‌های کامل تأمین میشود.
اشکال و منابع
مواد خوراکی با منشأ حیوانی و میکروبی، مانند پودر ماهی، پودر گوشت و استخوان و فراوردههای جانبی تخمیر، حاوی B12 هستند، در حالی که غلات و کنجاله‌های دانه‌های روغنی عملاً فاقد آناند. با کاهش مصرف فراوردههای جانبی حیوانی، جیره‌های کاملاً گیاهی به B12 مکمل وابسته‌اند.
- سیانوکوبالامین ۱٪ و ۰٫۱٪: روی حاملی (مانند کربنات کلسیم یا نشاسته) رقیق میشود تا مقادیر بسیار اندک مورد نیاز به‌طور یکنواخت در پریمیکس توزیع شوند.
- سایر کوبالامین‌ها، مانند هیدروکسوکوبالامین، عمدتاً در فراوردههای دامپزشکی و انسانی به کار می‌روند تا در پریمیکس‌های خوراکی.
میزان افزودن چگونه ارزیابی میشود؟
ویتامین B12 در مقادیر بسیار پایین، معمولاً بر حسب میکروگرم در کیلوگرم خوراک، افزوده میشود و به همین دلیل از اشکال رقیق‌شده استفاده میشود. متخصصان تغذیه میزان آن را بر اساس گونه، سن و مرحله تولید و با در نظر گرفتن سهم مواد اولیه حیوانی در جیره تعیین میکنند. در نشخوارکنندگان ابتدا تأمین کبالت ارزیابی میشود. مبنای ماده مؤثره (سیانوکوبالامین خالص در برابر وزن محصول) باید در هر مشخصات فنی روشن باشد. مقررات محلی و برچسب محصول ملاک است.
معیارهای کیفی
- آنالیز سیانوکوبالامین در محصول رقیق‌شده (برای نمونه ۱٪ یا ۰٫۱٪).
- یکنواختی رقیق‌سازی و اندازه ذرات مناسب برای توزیع یکنواخت.
- افت وزن در اثر خشک کردن و نوع حامل.
- پایداری: سیانوکوبالامین نسبتاً پایدار است، اما در انبارداری طولانی ممکن است در اثر نور شدید، عوامل احیاکننده و برخی اجزای دیگر پریمیکس مانند ویتامین C و برخی عناصر کم‌مصرف تخریب شود.
- گواهی آنالیز (CoA) و ردیابی‌پذیری بچ.
CTF Premix و ویتامین B12
ویتامین B12 را می‌توان بر اساس فرمولاسیون مشتری در پریمیکس‌های ویتامینی، ویتامینی-معدنی و سفارشی CTF Premix گنجاند؛ در برنامه‌های نشخوارکنندگان، کبالت نیز می‌تواند در پریمیکس معدنی تأمین شود. تولید در کارخانه ما در آنکارا و مطابق با ISO 9001:2015 و GMP انجام میشود و هر بچ دارای ردیابی‌پذیری و گواهی آنالیز است.
این صفحه صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد. میزان مصرف و انتخاب محصول باید با مشورت متخصص تغذیه و با در نظر گرفتن گونه دام، فرمولاسیون خوراک و مقررات جاری تعیین شود.