Lizin nedir?
Lizin, proteinleri oluşturan 20 amino asitten biridir. Yan zincirinde ikinci bir amino grubu taşıdığı için bazik amino asitler arasında yer alır. Hayvanlar lizini kendi dokularında sentezleyemez; bu nedenle esansiyel (zorunlu) amino asit olarak sınıflandırılır ve rasyonla karşılanmalıdır.
Mısır, buğday ve arpa gibi tahıllar lizin bakımından fakirdir; soya küspesi ve hayvansal proteinler ise daha zengin kaynaklardır. Kas proteini yüksek oranda lizin içerdiğinden, lizin teminatı yağsız doku (karkas) gelişimiyle doğrudan ilişkilidir.
Hayvan yemlerinde ne işe yarar?
- Domuz: Genellikle ilk sınırlayıcı amino asittir; yağsız et gelişimini, günlük canlı ağırlık artışını, yem değerlendirmeyi ve anaç domuzlarda süt verimini belirler.
- Etlik piliç: Metiyoninden sonra ikinci sınırlayıcı amino asittir; göğüs eti verimi ve yem etkinliği açısından önemlidir.
- Yumurtacı: Yumurta kütlesine ve yumurta ağırlığına katkı sağlar.
- Süt sığırı: Metiyoninle birlikte süt proteini sentezini en sık sınırlayan amino asitlerdendir.
- İdeal protein: Lizin referans amino asittir; diğer esansiyel amino asitlerin ihtiyacı genellikle sindirilebilir lizine oranla ifade edilir.
Lizin formları
- L-lizin HCl (monohidroklorür): Kristal toz formdadır, genellikle en az %98,5 saflıktadır; bu da yaklaşık %78 lizine karşılık gelir. En yaygın kullanılan formdur.
- L-lizin sülfat: Lizini diğer fermantasyon yan ürünleriyle birlikte içeren granül bir fermantasyon ürünüdür. Lizin içeriği lizin HCl'ye göre düşüktür (ürüne göre değişmekle birlikte genellikle %55 ve üzeri); formülasyonda tedarikçi spesifikasyonundaki değer esas alınmalıdır.
- Sıvı L-lizin: Yem fabrikasında sıvı dozajlama sistemleriyle verilen sulu çözelti (genellikle yaklaşık %50 lizin baz).
- Rumende korumalı lizin: Ruminantlarda rumenden bozulmadan geçip ince bağırsakta emilmesi için kaplanmış veya korunmuş formlar.
- Yem sınıfı L-lizinin tamamı bakteriyel fermantasyonla üretilir; formlar lizin içeriği bakımından farklı olduğundan formülasyonda her ürünün gerçek lizin değeri kullanılmalıdır.
Yemde lizin ihtiyacı nasıl belirlenir?
Lizin, toplam içerik yerine standardize ileal sindirilebilir (SID) veya sindirilebilir lizin bazında formüle edilir. İhtiyaç; hayvan türüne, genetiğe, yaşa, cinsiyete, üretim dönemine ve rasyonun enerji yoğunluğuna göre değişir. Bu nedenle çoğu zaman birim enerji (MJ veya Mcal) başına gram sindirilebilir lizin olarak ifade edilir.
Sentetik lizin, hammaddelerden gelen lizin ile hedef düzey arasındaki farkı kapatır. Bu sayede ham proteini düşürülmüş rasyonlar hazırlanabilir; amino asit dengesi korunurken azot atılımı ve hammadde maliyeti azaltılabilir.
Kalite kriterleri
- Garanti edilen lizin içeriği ve saflık (ör. en az %98,5 L-lizin HCl).
- Nem, kül, ağır metal ve mikrobiyolojik kalite.
- Partikül boyutu ve akışkanlık: Lizin HCl nem çekip topaklanabilir; bu da dozajlama hassasiyetini ve karışım homojenliğini etkiler.
- Lizin sülfat ve sıvı lizinde: parti bazında lizin içeriği, yoğunluk (sıvıda) ve tutarlılık.
- Analiz sertifikası (CoA) ve parti izlenebilirliği.
CTF Premix ve lizin
Lizin, müşterinin formülasyonuna göre diğer amino asitler, vitaminler ve iz minerallerle birlikte CTF Premix'in vitamin, mineral ve özel premikslerine dahil edilebilir. Premikslerimiz Ankara'daki tesisimizde ISO 9001:2015 ve GMP koşullarında üretilir; her parti analiz sertifikası ve tam parti izlenebilirliği ile sunulur.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Katılım oranı ve ürün seçimi; hayvan türü, yem formülasyonu ve ilgili mevzuat dikkate alınarak bir beslenme uzmanıyla birlikte belirlenmelidir.