اسیدهای آلی چیست؟
اسیدهای آلی ترکیباتی هستند که یک یا چند گروه کربوکسیل (–COOH) دارند. اسیدهای مورد استفاده در تغذیه دام عمدتاً اسیدهای کوتاه‌زنجیر مانند اسید فرمیک، استیک و پروپیونیک، همراه با اسید لاکتیک، سیتریک، فوماریک، سوربیک و بنزوئیک هستند. بسیاری از آنها به‌طور طبیعی به‌عنوان فراورده تخمیر میکروبی یا متابولیسم گیاهی وجود دارند.
هر اسید pKa مشخصی دارد، یعنی pHای که در آن نیمی از اسید به شکل تفکیک‌نشده است. این ویژگی، همراه با اندازه مولکولی و انحلال‌پذیری اسید، تا حد زیادی تعیین میکند که اسید در کجا و با چه شدتی اثر کند.
اسیدهای آلی چگونه عمل میکنند؟
- کاهش pH: اسیدها pH و ظرفیت بافری خوراک و آب را کاهش می‌دهند و در دام‌های جوان می‌توانند به پایین آوردن pH معده کمک کنند که از گوارش پروتئین پشتیبانی میکند.
- اثر ضدمیکروبی: برخی اسیدها در شکل تفکیک‌نشده می‌توانند از غشای سلولی باکتری‌ها و قارچ‌ها عبور کنند؛ درون سلول تفکیک میشوند و متابولیسم آن را مختل میکنند. باکتری‌های گرم‌منفی مانند سالمونلا و E. coli به چند مورد از آنها حساس‌اند.
- مهار کپک: اسید پروپیونیک و نمکهای آن به‌طور گسترده برای مهار رشد کپک در غلات و خوراک انبارشده به کار می‌روند.
- منبع مواد مغذی: برخی اسیدها و آنیون‌های آنها نیز می‌توانند به‌عنوان منبع انرژی توسط دام یا سلول‌های روده استفاده شوند.
کاربرد بر اساس گونه و نوع مصرف
- بچه‌خوک‌ها: پس از شیرگیری، ترشح اسید معده محدود است؛ اسیدیفایرها معمولاً برای پشتیبانی از گوارش و تعادل میکروبی روده به کار می‌روند.
- خوک‌های در حال رشد: اسید بنزوئیک در برخی بازارها به دلیل اثر بر عملکرد و pH ادرار استفاده می‌شود؛ در اتحادیه اروپا برای رده‌های مشخصی از خوک مجاز است و مقررات محلی و برچسب محصول ملاک است.
- طیور: برای پشتیبانی از بهداشت خوراک و آب، از جمله در برنامه‌های کنترل سالمونلا، به خوراک یا آب آشامیدنی افزوده میشوند.
- نگهداری خوراک و غلات: مخلوط‌های اسید پروپیونیک و فرمیک از غلات مرطوب، فراورده‌های جانبی و خوراک نهایی در برابر کپک و باکتری محافظت میکنند.
- نشخوارکنندگان: نگهدارنده‌ها عمدتاً در سیلاژ و خوراک‌های مرطوب به کار می‌روند، نه به‌عنوان اسیدیفایر روده.
اشکال و ارزیابی میزان مصرف
اسیدهای آزاد مایع سریع عمل میکنند، اما خورندهاند و به تجهیزات دوزینگ مناسب و جابهجایی همراه با حفاظت نیاز دارند. نمک‌ها و مخلوط‌های بافری جابهجایی آسان‌تر و خورندگی کمتری دارند، در حالی که محصولات پوشش‌دار یا کپسوله برای آزادسازی بخشی از اسید در بخش‌های پایین‌تر دستگاه گوارش طراحی شدهاند. بسیاری از اسیدی‌فایرهای تجاری چند اسید را ترکیب میکنند تا بازه pH و طیف فعالیت گسترده‌تری را پوشش دهند.
انتخاب محصول و میزان مصرف به هدف (نگهداری، بهداشت یا اسیدی‌کردن روده)، رطوبت و بار میکروبی ماده اولیه، گونه و سن، و ظرفیت بافری جیره بستگی دارد که سنگ آهک و برخی منابع معدنی آن را افزایش می‌دهند. همواره باید از برچسب محصول و مقررات محلی پیروی کرد.
معیارهای کیفی و جابهجایی
- میزان تضمین‌شده هر اسید یا نمک و مقدار کل اسید.
- برای مایعات: غلظت، چگالی و خورندگی؛ مخازن، پمپ‌ها و تجهیزات حفاظتی سازگار.
- برای پودرها: نوع حامل، روانی جریان، گردوغبار و رطوبت.
- سازگاری با سایر اجزا: اسیدهای قوی می‌توانند پایداری برخی ویتامین‌ها و آنزیم‌ها را کاهش دهند، بنابراین معمولاً بدون ارزیابی فنی مستقیماً با پریمیکس‌های غلیظ مخلوط نمی‌شوند.
- گواهی آنالیز (CoA) و ردیابی‌پذیری بچ.
CTF Premix و اسیدهای آلی
اسیدهای آلی و نمکهای آنها جزو سبد محصولات استاندارد CTF Premix نیستند، اما افزودن آنها به پریمیکس‌های سفارشی بنا به درخواست قابل بررسی است. تیم فنی ما شکل اسید، سازگاری آن با ویتامین‌ها و سایر اجزای پریمیکس و میزان مصرف مورد نظر را ارزیابی میکند. پریمیکس‌های سفارشی در کارخانه ما در آنکارا و مطابق با ISO 9001:2015 و GMP و با ردیابی‌پذیری بچ تولید میشوند.
این صفحه صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد. میزان مصرف و انتخاب محصول باید با مشورت متخصص تغذیه و با در نظر گرفتن گونه دام، فرمولاسیون خوراک و مقررات جاری تعیین شود.