اکسید منگنز چیست؟
اکسید منگنز خوراکی پودری سبز-خاکستری تا قهوه‌ای و نامحلول در آب است که عمدتاً از اکسید منگنز دوظرفیتی (MnO) تشکیل شده، یعنی شکلی که در آن ظرفیت منگنز +۲ است. MnO خالص حدود ۷۷٪ منگنز دارد؛ محصولات تجاری خوراکی معمولاً در حدود ۶۰ تا ۶۲٪ Mn استاندارد میشوند.
غلظت بالای آن باعث می‌شود فضای کمی در پریمیکس اشغال کند و چون رطوبت‌گیر نیست، نسبت به ویتامین‌ها نسبتاً بی‌اثر است. به همین دلایل منبعی پرمصرف برای منگنز است، به‌ویژه در پریمیکس‌های طیور که میزان افزودن منگنز نسبتاً بالاست.
منگنز در خوراک دام چه نقشی دارد؟
- استخوان و غضروف: منگنز برای تشکیل پروتئوگلیکان‌های غضروف (مانند کندرویتین سولفات) و ماتریکس استخوان لازم است؛ کمبود آن در طیور باعث پروزیس (لغزش تاندون) و مشکلات پا می‌شود.
- کیفیت پوسته تخم‌مرغ: منگنز از تشکیل ماتریکس آلی پوسته پشتیبانی میکند و از این رو در جیره مرغ تخمگذار و مادر اهمیت دارد.
- تولیدمثل: کمبود آن با باروری ضعیف، فحلی نامنظم و نوزادان ضعیف در دام همراه است.
- آنزیم‌ها: منگنز جزء آنزیم آنتی‌اکسیدانی میتوکندریایی Mn-سوپراکسید دیسموتاز و آنزیم‌هایی مانند آرژیناز و پیروات کربوکسیلاز است.
- متابولیسم انرژی و چربی: تعدادی از آنزیم‌های درگیر در متابولیسم کربوهیدرات و لیپید را فعال میکند.
اکسید منگنز یا سولفات منگنز؟
سولفات منگنز مونوهیدرات (MnSO₄·H₂O، حدود ۳۱ تا ۳۲٪ Mn) پودری صورتی کم‌رنگ و محلول در آب است و بهطور کلی منبع معدنی با زیست‌فراهمی بالاتر به شمار می‌رود. این ترکیب اغلب به‌عنوان استاندارد مرجع در مقایسه‌های زیست‌فراهمی استفاده می‌شود.
اکسید منگنز غلیظتر، در پریمیکس پایدارتر و معمولاً به‌ازای هر واحد منگنز اقتصادی‌تر است، اما زیست‌فراهمی نسبی آن بهطور کلی کمتر از سولفات است و ممکن است با فرایند تولید تغییر کند؛ محصولاتی که اکسیدهای با ظرفیت بالاتر مانند دی‌اکسید منگنز (MnO₂) دارند، دسترسی ضعیفی دارند. منابع آلی منگنز (کلات‌ها، پروتئینات‌ها) گزینه دیگری هستند.
نیاز به منگنز چگونه ارزیابی می‌شود؟
نیاز به منگنز در گونه‌های مختلف تفاوت چشمگیری دارد. طیور نیاز نسبتاً بالایی دارند و منگنز را ضعیف جذب میکنند، در حالی که ذرت و کنجاله سویا منگنز کمی دارند؛ بنابراین جیره طیور به منگنز مکمل وابسته است. خوک و نشخوارکنندگان معمولاً نیاز کمتری دارند، هرچند میزان آن در علوفه بسیار متغیر است.
جذب منگنز پایین است و با کلسیم، فسفر و فیتات بالای جیره و نیز آهن بالا بیشتر کاهش می‌یابد. متخصصان تغذیه سطح مکمل را بر اساس گونه، مرحله تولید و منبع انتخاب‌شده تعیین میکنند. حداکثر میزان منگنز کل در خوراک کامل در بسیاری از کشورها تحت مقررات است؛ مقررات محلی و برچسب محصول ملاک است.
معیارهای کیفی
- میزان منگنز تضمین‌شده و تأییدشده با آنالیز.
- حالت اکسایش: سهم بالای MnO به‌جای اکسیدهای بالاتر با دسترسی ضعیف.
- مواد نامطلوب: سرب، کادمیوم و آرسنیک در حدود مجاز قانونی.
- اندازه ذرات ریز و یکنواخت و روانی جریان خوب برای توزیع یکنواخت در پریمیکس.
- گواهی آنالیز (CoA) و ردیابی‌پذیری بچ.
CTF Premix و اکسید منگنز
اکسید منگنز، یا در صورت ترجیح سولفات منگنز، را می‌توان بر اساس فرمولاسیون مشتری در پریمیکس‌های معدنی و ویتامینی-معدنی CTF Premix گنجاند و منبع و میزان آن متناسب با گونه هدف تنظیم می‌شود. پریمیکس‌ها در کارخانه ما در آنکارا و مطابق با ISO 9001:2015 و GMP تولید میشوند و هر بچ دارای گواهی آنالیز و قابلیت ردیابی است.
این صفحه صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد. میزان مصرف و انتخاب محصول باید با مشورت متخصص تغذیه و با در نظر گرفتن گونه دام، فرمولاسیون خوراک و مقررات جاری تعیین شود.