Montmorillonit nedir?
Montmorillonit, iki silika tabakası arasında bir alümina tabakasından oluşan (2:1) katmanlı bir alüminosilikat mineralidir. Katmanlar arasında su ve değişebilir katyonlar (sodyum, kalsiyum, magnezyum) bulunur; bu yapı minerale yüksek yüzey alanı, şişme özelliği ve yüksek katyon değişim kapasitesi kazandırır.
Doğada genellikle volkanik küllerin bozunmasıyla oluşan bentonit yataklarında bulunur. Ticari olarak "bentonit" adıyla satılan kilin kalitesi büyük ölçüde içerdiği montmorillonit oranına bağlıdır.
Hayvan yemlerinde ne işe yarar?
Montmorillonitin katmanlar arası boşlukları ve yüzey yükü, bazı moleküllerin sindirim kanalında tutulmasını sağlar. Bu özellik en çok aflatoksinler gibi düzlemsel ve polar yapıdaki mikotoksinlerde etkilidir.
- Toksin bağlayıcılarda: Aflatoksin B1'in sindirim kanalında bağlanarak emiliminin azaltılmasına yardımcı olur.
- Pelet üretiminde: Pelet dayanıklılığını artıran doğal bir bağlayıcı olarak kullanılır.
- Akışkanlık ve topaklanma önleme: Toz ve premiks ürünlerinde akışı iyileştirir.
- Taşıyıcı olarak: Bazı premiks ve katkı ürünlerinde mikro bileşenlerin taşıyıcısı olarak değerlendirilir.
Hangi mikotoksinlerde etkilidir?
Montmorillonit bazlı bağlayıcılar aflatoksinleri iyi bağlar. Deoksinivalenol (DON), zearalenon (ZEN), fumonisinler ve T-2 toksini gibi mikotoksinler üzerindeki etkisi ise sınırlıdır. Bu nedenle bu mikotoksinlerin riskli olduğu durumlarda düzenli analiz, iyi depolama ve gerektiğinde farklı etki mekanizmalarına sahip ürünlerle birlikte değerlendirilmesi önerilir.
Yem sınıfı montmorillonitte kalite kriterleri
- Montmorillonit (smektit) içeriği: Yüksek oran, bağlama kapasitesinin temel göstergesidir. AB'de toksin bağlayıcı olarak yetkilendirilen bentonit için en az %70 smektit şartı aranır.
- Katyon değişim kapasitesi (KDK) ve şişme indeksi: Kilin aktivitesini gösterir.
- Ağır metal ve dioksin değerleri: Yem mevzuatındaki istenmeyen madde sınırlarına uygun olmalıdır.
- Nem ve partikül boyutu: Karışım homojenliği ve depolama stabilitesi için önemlidir.
- İzlenebilirlik: Her parti için analiz sertifikası (CoA) ve parti numarası.
Kullanımda dikkat edilmesi gerekenler
Katılım oranı; ürünün içeriğine, hedef hayvan türüne ve mikotoksin riskinin düzeyine göre belirlenir. Avrupa Birliği'nde aflatoksin B1 bağlamak amacıyla yetkilendirilen bentonit (1m558) için tam yemde en fazla 20.000 mg/kg (%2) sınırı vardır ve etiket koşulları arasında bazı makrolid antibiyotiklerle eş zamanlı oral kullanımdan kaçınılması yer alır. Ülkenizdeki mevzuat ve ürün etiketi her zaman esas alınmalıdır.
CTF Premix ve montmorillonit
CTF Premix, montmorillonit bazlı toksin bağlayıcıları ve yem sınıfı bentoniti Ankara'daki 10.000 m² üretim tesisinde ISO 9001:2015 ve GMP kapsamında hazırlar. Her parti analiz edilir ve parti numarasıyla izlenebilir; analiz sertifikasına sitedeki parti doğrulama sayfasından ulaşılabilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Katılım oranı ve ürün seçimi; hayvan türü, yem formülasyonu ve ilgili mevzuat dikkate alınarak bir beslenme uzmanıyla birlikte belirlenmelidir.