Hammadde olarak bentonit
Bentonit, başta montmorillonit olmak üzere smektit mineralleri bakımından zengin kil yataklarının ticari ve jeolojik adıdır (montmorillonitin yapısı ayrı sayfamızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır). Jeolojik süreç içinde suya çökelen volkanik küllerden oluşmuştur. Aynı ad çok farklı malzemeleri kapsar: Yataklar smektit içeriği, baskın değişebilir katyon ve kuvars, feldispat, kalsit ya da diğer killer gibi eşlik eden minerallerin miktarı bakımından birbirinden ayrılır.
Türkiye önemli bentonit yataklarına sahiptir ve bentonit yem dışında döküm kumu, sondaj çamuru, kedi kumu ve inşaat mühendisliği gibi pek çok alanda kullanılır. Yem sınıfı bentonit, herhangi bir öğütülmüş kil değil, bu hammaddenin seçilmiş ve kontrol altındaki bir sınıfıdır.
Sodyum bentonit, kalsiyum bentonit ve aktivasyon
Bentonitler genellikle montmorillonitin katmanlar arası boşluğunda baskın olan katyona göre sınıflandırılır.
- Sodyum bentonit: Suda belirgin şekilde şişer ve viskoz jeller oluşturur. Bağlayıcı olarak, ayrıca sondaj ve sızdırmazlık uygulamalarında tercih edilir.
- Kalsiyum bentonit: Daha az şişer ve suda daha az dağılır. Yem amaçlı kullanılanlar dahil dünyadaki pek çok yatak kalsiyum (veya kalsiyum-magnezyum) bentonittir.
- Soda ile aktive edilmiş bentonit: Kalsiyumun bir kısmının sodyumla yer değiştirmesi için sodyum karbonatla işlenmiş kalsiyum bentonittir; şişme ve bağlama özelliği artar.
- Asitle aktive edilmiş bentonit: Yüzey alanını artırmak için asitle işlenir; yemden çok, yağ rafinasyonunda ağartma toprağı olarak kullanılır.
Ocaktan yem sınıfı ürüne
Yem sınıfı bentonit; uygun katmanların seçici olarak çıkarılması, kontrollü neme kadar kurutulması, belirli tane boyutuna öğütülüp elenmesi ve gerektiğinde aktive edilmesiyle üretilir. Yatak doğal olduğundan her parti analiz edilmelidir: Mineral bileşimi, katyon değişim davranışı ve kirleticiler aynı ocak içinde bile değişebilir. Güvenilir bir tedarikçi hem yatağı hem de süreci kontrol eder ve her parti için analiz sertifikası düzenler.
Hayvan yemlerinde ne işe yarar?
AB'de bentonit hem teknolojik katkı maddesi (bağlayıcı ve topaklanma önleyici) olarak hem de tanımlı spesifikasyonu karşılayan bentonit için yemin aflatoksin B1 ile kontaminasyonunu azaltan madde olarak yetkilendirilmiştir. Bu yetkilendirmelerin koşulları birbirinden farklıdır; yerel mevzuat ve ürün etiketi her zaman esas alınmalıdır.
- Pelet bağlayıcı: Partiküllerin bir arada tutulmasına ve pelet dayanıklılığına katkı sağlar.
- Topaklanma önleyici ve akışkanlık düzenleyici: Toz yemlerin, mineral karışımların ve premikslerin serbest akışını korur.
- Taşıyıcı: Bazı premiks ve katkı ürünlerinde mikro bileşenler için taşıyıcı görevi görür.
- Aflatoksin bağlama: Smektit içeriği yüksek ve iyi karakterize edilmiş bentonitler, aflatoksin B1'e karşı toksin bağlayıcıların ana bileşeni olarak kullanılır. DON ve zearalenon gibi Fusarium toksinleri üzerindeki etkisi sınırlıdır.
Yem sınıfı bentonitte kalite kriterleri
- Smektit (montmorillonit) içeriği: Temel kalite göstergesidir ve X-ışını kırınımı (XRD) ile belirlenir; rutin kontrolde metilen mavisi adsorpsiyonu sık kullanılır.
- Katyon değişim kapasitesi ve şişme indeksi: Kilin aktivitesini ve sodyum/kalsiyum karakterini gösterir.
- Eşlik eden mineraller: Kuvars ve diğer aktif olmayan mineraller ürünü seyreltir; solunabilir kristal silika ayrıca iş sağlığı açısından tozla ilgili bir husustur.
- Ağır metal ve dioksin değerleri: Yem mevzuatındaki istenmeyen madde sınırlarına uygun olmalıdır.
- Nem, tane boyutu ve yığın yoğunluğu: Karışım, akış, peletleme ve depolama için önemlidir.
- İzlenebilirlik: Her parti için analiz sertifikası (CoA) ve parti numarası.
CTF Premix ve bentonit
Yem sınıfı bentonit ve montmorillonit bazlı toksin bağlayıcılar, CTF Premix'in Ankara'daki 10.000 m² tesisinde ISO 9001:2015 ve GMP kapsamında üretilen ürün gamında yer alır. Belirli bir bentonit tipi, tane boyutu veya kullanım amacına (bağlayıcı, taşıyıcı ya da toksin bağlayıcı) yönelik talepler, kullanım alanı ve hedef hayvan türü dikkate alınarak teknik ekibimiz tarafından değerlendirilir. Her parti izlenebilir; analiz sertifikasına parti doğrulama sayfasından ulaşılabilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Katılım oranı ve ürün seçimi; hayvan türü, yem formülasyonu ve ilgili mevzuat dikkate alınarak bir beslenme uzmanıyla birlikte belirlenmelidir.