Çinko oksit ve çinko sülfat nedir?
Çinko oksit, suda çözünmeyen, beyaz ile sarımsı beyaz arası renkte bir tozdur. Saf ZnO yaklaşık %80 çinko içerir; yem sınıfı ürünler üretim yöntemine ve hammaddeye bağlı olarak genellikle %72–80 Zn düzeyinde piyasaya sunulur.
Çinko sülfat suda çözünen bir tuzdur. Yemde çoğunlukla monohidrat (ZnSO₄·H₂O, yaklaşık %35 Zn) olarak, akışkan beyaz toz halinde kullanılır. Heptahidrat formu (yaklaşık %22 Zn) yüksek kristal suyu nedeniyle topaklanmaya yatkın olduğundan daha az tercih edilir. Her iki form da dünya genelinde iz mineral premikslerinin standart bileşenleridir.
Hayvan yemlerinde ne işe yarar?
- Enzimler ve metabolizma: Çinko, protein, karbonhidrat ve nükleik asit metabolizmasında görev alan yüzlerce enzimin yapısında veya aktivasyonunda yer alır.
- Deri, tırnak ve tüy: Keratin oluşumunu destekler; yetersizliği domuzlarda parakeratoz, kanatlılarda kötü tüylenme ve sığırlarda zayıf tırnak boynuzu ile ilişkilidir.
- Bağışıklık: Yeterli çinko, normal bağışıklık işlevini ve epitel bariyer bütünlüğünü destekler.
- Büyüme ve iştah: Genç hayvanlarda çinko eksikliği yem tüketimini ve büyümeyi hızla düşürür.
- Döl verimi: Sperm üretimi, fötal gelişim ve normal fertilitede rol oynar.
Çinko oksit mi, çinko sülfat mı?
Çinko sülfat suda çözünür ve genel olarak çinko okside göre daha yüksek nispi biyoyararlılığa sahip kabul edilir. Çinko oksit ise daha yüksek çinko konsantrasyonu sunar, premikste daha az yer kaplar, nem çekmez ve vitaminlerle daha az reaksiyona girer; bu nedenle premikslerde yaygın kullanılır. Çinko oksidin biyoyararlılığı üretim yöntemine bağlı olarak ürünler arasında farklılık gösterebilir.
Birim çinko başına daha yüksek yararlılık hedeflendiğinde çinko şelatları ve çinko proteinatlar gibi organik kaynaklar da seçenek olarak değerlendirilir. Pek çok formülasyonda maliyet, stabilite ve yararlılık dengesi için kaynaklar birlikte kullanılır.
Yemde çinko ihtiyacı nasıl değerlendirilir?
Çinko ihtiyacı; hayvan türüne, yaşa, verim düzeyine ve rasyon kompozisyonuna göre değişir. Bitkisel ağırlıklı rasyonlardaki fitat çinkoyu bağlayarak emilimini azaltır; domuz ve kanatlılarda yüksek kalsiyum bu etkiyi artırabilir. Fitaz kullanımı çinkonun yararlılığını iyileştirir. Hammadde kaynaklı çinko değişken ve kısmen yararlanılamaz olduğundan, beslenme uzmanları genellikle hammaddeye güvenmek yerine premiks yoluyla belirli miktarda ilave çinko verir.
Tam yemdeki toplam çinko için üst sınırlar birçok ülkede yasal olarak düzenlenmiştir. AB'de domuz yavrusu yemlerinde yüksek, farmakolojik dozda çinko oksit kullanımı 2022'de sona ermiştir. Her durumda yerel mevzuat ve ürün etiketi esas alınmalıdır.
Kalite kriterleri
- Analizle doğrulanmış garanti çinko içeriği.
- İstenmeyen maddeler: Kurşun, kadmiyum ve arsenik; çinko oksitte, özellikle geri dönüşüm kaynaklı hammaddelerde dioksin.
- Premikste homojen dağılım için partikül boyutu ve akışkanlık; güvenli kullanım için tozuma düzeyi.
- Nem ve topaklanma eğilimi (özellikle çinko sülfatta).
- Analiz sertifikası (CoA) ve parti izlenebilirliği.
CTF Premix ve çinko oksit / çinko sülfat
Çinko oksit ve çinko sülfat, müşterinin formülasyonuna göre CTF Premix'in mineral ve vitamin-mineral premikslerine dahil edilebilir; çinko kaynağı ve düzeyi hedef hayvan türüne göre teknik ekibimizle birlikte belirlenir. Premiksler Ankara'daki tesisimizde ISO 9001:2015 ve GMP kapsamında üretilir; her partinin analiz sertifikası ve parti izlenebilirliği vardır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Katılım oranı ve ürün seçimi; hayvan türü, yem formülasyonu ve ilgili mevzuat dikkate alınarak bir beslenme uzmanıyla birlikte belirlenmelidir.